بهار
۱۳٩۱/٥/٢٥
مقاله ای در باره بلبل درشعر حافظ- حال عجب بلبل باغ جهان ... نظرات() 

      

 

 




بلبل یا شباهنگ یا هزاردستان یا عندلیب نام گونه‌ایپرنده خوش‌آوا است. نام علمی این پرنده     megarhnchosLuscinia است. بیشتر در ایران یافت می‌شود و معروف است که نماینده نوای ساز ایرانی محسوب می‌شود. بلبل پرنده‌ای است کوچک که در سراسر ایران خاورمیانه زندگی می‌کند. ماده بلبل آوازی دلکش، اما آهنگی غم‌انگیز دارد.

این پرنده حدود ۱۵ سانتیمتر طول و پرهای بخش‌های بالایی بدنش قهوه‌ای و دمی تقریباً سرخ دارد. قسمت زیر بدنش مایل به سفید و پر زیردمش به رنگ زرد و یا قرمز است. پرنده بیشتر در سوراخ درختان و طول جویبارها و در واحات سرسبز به سر می‌برد. غذای اصلی بلبل را حشرات تشکیل می‌دهند.
ماده‌اش از ۴ تا ۶ تخم قهوه‌ای زیتونی همراه با لکه ریز سیاه می‌گذارد. پرنده نابالغ خال خال ولکه لکه‌است، اما به آسانی از روی اندازهٔ بزرگتر دم بلوطی رنگ سطح شکمی سفیدتر از سینه سرخ تمیز داده می‌شود. در بیشه‌های مرطوب، پرچین‌های انبوه لانه می‌سازد، در نزدیکی زمین درون بوته‌های خار و گزنه کاملاً پنهان می‌شود.1« بلبل به عکس چهچه دل انگیزش رنگ و بال و پر آن زیبائی خاصی ندارد . بلبل در قدیم الایام به سبب چهچه دل انگیز و نغمات موزونش درادبیات ، خاصه ادبیات شرقی و بخصوص ادبیات فارسی ، مقامی بلند داشته است. بلبل ازقهرمانان همیشه حاضر غزل فارسی بویژه غزل سعدی و حافظ است. »2«همه شاعران از بلبل یاد کرده اند ، هیچ شاعری مانند حافظ بلبل را مرغ برگزیده خود نکرده است . نماینده عاشق مهجور است ،زیرابیش از چند هفته در سال در وصل گل نیست ، آن هم باید بنشیند و ناله کند . حافظ بلبل را عاشق نمونه میداند . بلبل عاشق سخنگو است ، نه مانندبروانه که خاموش باشد همین خود هنر است ، شبیه شاعری .»3حافظ با بلبل گفتگوها داردعناوین مختلفی مانند ؛ بلبل عاشق ، بلبل بیدل ، بلبل خوش الحان ، بلبل صبا ،بلبل شوریده ، مرغ چمن ، بلبل دستان و بلبل مست به این مرغ خوشخوان داده است .وقتی روزگار از نو جوان بشود و رونق زمان جوانی بستان و گلستان شود موقع مژده  به بلبل خوش الحان است .

بلبل وقتی شکفتن گلهای سرخ را ببیند مست و سرخوش می گردد و چمن و بوستان پر از گلبانگ عاشقانه او می شود . ولی عمر گل کوتاه است مانند یک دلبر زیبا و بی وفا است و به همین دلیل بلبل همچون عاشق بیدل ، ناله وفریاد سر میدهد . حافظ به بلبل می گوید که رای عشق نزند چون گل  به رای خودعمل می کند و ناگشوده نقاب از رخ و از حالت غنچگی درنیامده ، آهنگ رحلت ساز می کند
.  

دلت به وصل گل ای بلبل صبا خوش باد

                                       که در چمن همه گلبانگ عاشقانه تست

 

نشان عهد و وفا نیست در تبسم گل

                                            بنال بلبل بیدل که جای فریاد است

 

ناگشوده  گل  نقاب،  آهنگ  رحلت ساز کرد

                                ناله کن بلبل که گلبانگ دل افکاران خوش است

 

چو رای  عشق زدی گفتم بلبل مکن       

                          که آن گل خندان  به رای خویشتن است

 

حافظ خود را چون بلبلی در قفس حس می کند چون طبعش شوق پرواز دارد و می خواهد راز عشق را بازگوید ولی چون بلبل در قفس،   شیدا و واله مانده است . حافظ چون بلبل عاشق میداند که کار هردو عاشق ، زاری از دوری یاریا کوتاهی وصال است .

واله  وشیداست  دایم همچو بلبل در قفس

                                     طوطی طبعم ز عشق شکر و بادام دوست

 

بنال بلبل اگر با منت سر یاریست                                               

                                که ما دو عاشق زاریم وکار  ما   زاریست

 

حافظ نیز چون هر انسان خوش طبع و صاحبدلی ازاینکه طرب آشیان بلبل خوش الحان و شوریده را ، زاغ بد منظر با صدای ناهنجار بگیرد ،می خواهد که چون ابر بهمن ماه به سختی بگرید .

 

سزدم چو ابر بهمن که برین چمن بگریم

                                     طرب  آشیان بلبل  بنگر  که زاغ دارد

 

عاشقان بیدل در ره وصال معشوق جان بازی می کنندهمچنان که بلبل همه سرمایه اش را در ره رسیدن به گل از دست میدهد و پروانه هم دروصال شمع جان عزیز را می بازد .

 

آتش رخسار گل خرمن بلبل بسوخت

                                            چهره خندان  شمع آفت  پروانه شد 

 

بلبل حتی از شنیدن مژده شکفتن گل  و همچنین با دیدن گلهای سرخ  ، سرمست می شود و با لحن خوش آواز سرمیدهد و صدزبان وصف گل را می گوید .

 

رونق عهد  شباب است  دگر بستان  را

                                       می رسد مژده گل ، بلبل خوش الحان را

 

شکفته شد  گل حمرا و گشت بلبل مست

                                        صلای سرخوشی ای صوفیان باده پرست

 

کنون که بر کف گل جام باده صاف است

                                         به صد هزار زبان بلبلش در اوصاف است

 

بلبل عاشق تو عمر خواه که آخر

                                     باغ    شود    سبز    و   شاخ گل   ببر آید  

 

ز جام گل دگر بلبل چنان مست می لعلست

                                          که زد بر چرخ فیروزه صفیر تخت فیروزی 

بلبل ز  شاخ سرو به  گلبانگ پهلوی

                                            می خواند دوش درس مقامات معنوی 

 

باد صبا رقیب بلبل است و دروقت سحر که بلبل برای گل میسراید ، باد صبا هم جلوه گری با گل را شروع می کند یا روی زیبا گل بهره مندمی شود و بوی گل را می پراکند .

 

خود را بکش ای بلبل ازین رشک که گل را

                                         با  باد  صبا  وقت سحر  جلوه گری  بود  

 

به هر سو بلبل عاشق در افغان

                                        تنعم      از    میان      باد      صبا   کرد 

 

گل گاهی با بلبل سر نامهربانی دارد و بعضی اوقات در این فکر است چگونه در کار بلبل عشوه گری و برای او ناز کند . بلبل باید داناباشد و اگر گلی بر رویش بخندد ، در دام گل نیقتد  ، چون به گل نمی توان اعتماد کرد اگرچه خوبی و حسن ی نهایت و به اندازه جهان داشته باشد .

 

فکر بلبل  همه  آنست که  گل شد  یارش

                                    گل دراندیشه که چون عشوه کند در کارش 

 

چو در رویت بخندد گل مشو در دامش ای بلبل

                                 که بر گل اعتمادی نیست گر حسن جهان دارد

 

رفتم به باغ صبحدمی تا چنم گلی

                                  آمد    به   گوش    ناگهم    آواز     بلبلی     

می گشتم اندر آن چمن و باغ دمبدم

                                         می کردم  اندر آن گل و  بلبل    تاملی  

گلی یار حسن گشته و بلبل قرین عشق

                                          آن  را     تفضلی   نه  و  این    راتبدلی

 

ای گل به شکر آنکه توئی پادشاه حسن

                                             با  بلبلان بیدل   شیدا مکن  غرور     

   

بلبل از عشق گل و فیض حضور زیبایی گل است گه چنین خوش می سراید وغزلسرای طبیعت است وگرنه شاید اگر عاشق گل نبود نمی توانست چنین خوشخوان باشد . حافظ نیز به بوی گلبن یارش چنین خوش گوی است و بیان زیبا دارد.

 

بلبل از فیض گل آموخت سخن ، ورنه نبود

                                    این  همه قول  و غزل  تعبیه در منقارش      

 

سحر بلبل  حکایت  با صبا کرد

                                        که عشق روی گل با ما چها کرد

 

بلبلی برگ گلی  خوش رنگ در منقار داشت

                                     واندران برگ و نوا خوش ناله های زار داشت

 

بیا که بلبل مطبوع  خاطر حافظ

                                            به بوی  گلبن تو  می سراید باز   

 

ای گلبن جوان بر دولت بخور که من

                                      در  سایه تو ،  بلبل  باغ  جهان شدم    

 

صفیر مرغ بر آمد بط شراب کجاست

                                      فغان فتاد به بلبل نقاب گل که کشید 

 

صفیر  بلبل  شوریده و  نفیر هزار

                                           برای وصل گل آمد برون ز بیت حزن 

 

سایر مواردی که حافظ ، بلبل و احوال و وضعیت وی را بهانه ادا و بیان مطلب خود قرار داده است .

 

بهار عمر خواه ای دل و گرنه این چمن هر سال

                                   چو نسرین صد گل آرد بار و چون بلبل هزار آرد

 

بلبلی خون دلی خورد و گلی حاصل کرد

                                        باد غیرت به صدش خار پریشان دل کرد 

 

این تطاول که کشید از غم هجران بلبل

                                             تا سراپرده گل نعره زنان خواهد رفت 

 

چون صبا گفته حافظ بشنید از بلبل

                                             عنبر افشان به تماشای ریاحین آمد 

 

چه جورها که کشیدند بلبلان از وی

                                             به بوی  آنکه دگر نو بهار باز آید   

 

باغبان گر پنج روزی صحبت گل بایدش

                                         بر جفای خار هجران صبر بلبل بایدش   

 

گه چون نسیم با گل راز نهفته گفتن

                                             گه سر عشقبازی از بلبلان شنیدن  

 

ای پیک راستان خبر یار ما بگو

                                               احوال گل به بلبل دستان سرا بگو  

 

 نوای   بلبلت  ای  گل   کجا   پسند   افتد

                                       که گوش و هوش به مرغان هرزه گو داری 

 

نه گل از دست غمت رست و نه بلبل در باغ

                                 همه  را  نعره  زنان  جامه دران  می داری    

 

گوش بگشای که بلبل به فغان می گوید

                                           خواجه تقصیر مفرمای گل توفیق ببوی 

 

می خواه و گل افشان کن از دهر چه می جوئی

                           این گفت  سحرگه  گل، بلبل تو چه می گوئی      

 

هر مرغ به دستانی در گلشن شاه آمد

                                       بلبل به نوا سازی حافظ به غزل گوئی   

 

بالاخره آنکه از دیدگاه حافظ بسیار عجیب است که بلبل در موسم گل و فصل بهار خاموش بماند و خود حافظ هم در آن دوران دچار این « حال عجب » بوده است گویا حافظ نیز گاهی نمی توانسته غزل خود را بگوید و دیدگاه و منظورش را بخوانندگان برساند . این طور به نظر میرسد این « حال عجب » مختص دوران و برهه تاریخی خاصی نیست و درهمه دورانها این حال عجب برای بلبلان موسم گل برقرار بوده است .

 

حافظ این حال عجب با که توان گفت که ما

                                     بلبلانیم که   در موسم  گل  خاموشانیم    

 

پی نوشت  :

1-    ویکیپیدیا

2-    بهاء الدین خرمشاهی – حافظ نامه – انتشارات علمی و فرهنگی – 1366 – صفحه 149

3-    محمدعلی اسلامی ندوشن –ماجرای پایان ناپذیر حافظ – انتشارات یزدان – 1368- صفحه 245

4-    دیوان حافظ – تصحیح علامه قزوینی و دکتر قاسم غنی – نشر آروین – 1373

 

حجت الله مهریاری

 

 

۱۳٩۱/٥/۱٩
نکته هایی در باره درست نویسی (3) ... نظرات() 

 

 1-   گاهی واژه  عربی اثر ، در زبان فارسی به عنوان جمع  ، بصورت اثرات بکار می رود و درست نیست . زیرا بر طبق قاعده صرف زبان عربی ، مصدرهایی که  سه حرف یا کمتر دارند با «ات» جمع بسته نمی شود . در ضمن بهتر است واژه های غیر فارسی را هم با علامت های «ها» و «ان» جمع بست .پس  به جای آثار و اثرات ،  واژه اثرها را بکار ببریم.

 

 

2- «اَخَوان » به فتح اول ودوم ، تثنیه «اَخ » به معنی دو برادر است . این واژه در زبان فارسی به معنی برادران بکار می رود . ولی «اِخوان » به کسر اول و سکون دوم ، است .مثل :  « اِخوان الصفا » و «اِخوان المسلمین » .

 

3-واژه  فارسی«اَرابه»  یا  «اَراده »به معنای گاری است .و معرب آن «عَرابه » می باشد و املای آن به هر دو شکل درست است.

۱۳٩۱/٥/۱٧
خداوند خوب و مهربان ... نظرات() 
 
 
 
گاهی اوقات از خودمان می پرسیم:
انجام چه اشتباهی باعث شده که مستحق چنین شرایطی شوم؟

چرا خدا اجازه می دهد این طور چیزها برای من اتفاق بیافتد؟
در این مورد تعبیری را بخوانید:

دختری به مادرش می گوید چطور همه چیز برای او اشتباه پیش می رود؟
شاید او در امتحان ریاضی رد شده!
در همین احوال نامزدش هم او را رها کرده...

در اوقاتی چنین غمناک یک مادر خوب دقیقا می داند چه چیز دخترش را دلخوش می کند...

”من یه کیک خوشمزه درست می کنم“

مادر دخترش را در آغوش می کشد و او را به آشپزخانه می برد در حالی که دختر تلاش می کند لبخند بزند.

در حالی که مادر وسایل و مواد لازم را آماده می کند، و دخترش مقابل او نشسته، مادر می پرسد:

- عزیزم یه تکه کیک می خوای؟
- آره مامان! تو که حتما می دونی من چقدر کیک دوست دارم!

- بسیار خوب، مقداری از روغن کیک بخور.
دختر با تعجب جواب می ده: چی؟ نه ابدا!

- نظرت در مورد خوردن دو تا تخم مرغ خام چیه؟
در مقابل این حرف مادر، دختر جواب می ده: شوخی می کنین؟

- یه کم آرد؟
- نه مامان مریض می شم!

مادر جواب داد:
همه اینا نپخته هستن و طعم بدی دارن اما اگه اونا رو با هم استفاده کنی، اونوقت یه کیک خوشمزه رو درست می کنن.


خدا هم همین طور عمل می کند!

هنگامی که ما از خودمان می پرسیم:

چرا او ما را در چنین شرایط سختی قرار داده، در حقیقت ما نمی فهمیم تمام این وقایع کی، کجا و چه چیزی را به ما می بخشد.

فقط او می داند و او هم نخواهد گذاشت که ما شکست بخوریم.

نیازی نیست ما در عوامل و موقعیتهایی که هنوز خامند فرو برویم.

به خدا اعتماد کنیم و چیزهای فوق العاده ای را که به سوی ما می آیند، ببینیم.



خدا ما را خیلی دوست دارد...

او هر بهار گل ها را برای ما می فرستد

او هر صبح طلوع خورشید را می سازد...

و هر وقت شما نیاز به حرف زدن داشتید او برای شنیدن آنجاست

او می تواند در هر جایی از جهان زندگی کند

اما او قلب تو را برای زندگی انتخاب کرده .

 


خداوند در سوره "تین"(انجیر) به این میوه قسم خورده است و دانشمندان دین‌پژوه می‌گویند، احتمالاً علت آن است که انجیر، یکی از میوه‌های همه چیز تمام است و کلکسیونی از املاح و ویتامین‌ها دارد؛لذا مورد توجه خاص قرآن قرار گرفته است.
اما این سوگند، ویژگی ظریف دیگری هم در بر دارد که موجب مسلمان شدن یک تیم تحقیقاتی ژاپنی شده است. قصه از این‌جا شروع شد که یک گروه پژوهشی ژاپنی، در بین مواد خوراکی به دنبال منبع پروتئین خاصی بودند که به میزان
کم، درمغز انسان و حیوانات تولید می‌شود. این پروتئین، کاهش دهنده کلسترول خون ومسئول تقویت قلب و شجاعت انسان است و بازتولیدش بعد از ۶۰سالگی تعطیل می‌شود.
ژاپنی‌ها فهمیدند این ماده فقط در انجیر و زیتون موجود است و برای تأمین آن، باید انجیر و زیتون را به نسبت یک به هفت مصرف کرد.
بعد از ارائه این نتیجه یکی از قرآن پژوهان مصری نامه‌ای به این تیم تحقیقاتی می‌نویسد و اعلام می‌کند که در کتاب مقدس مسلمانان، خداوند به انجیر و زیتون در کنار هم قسم خورده. نام انجیر فقط یک بار و نام زیتون نیز هفت بار در قرآن آمده است

 

خداوند بی نهایب است و لا مکان وبی رمان
اما بقدر فهم تو کوچک می شود
و بقدر نیاز تو فرود می آید
و بقدر آرزوی تو گسترده می شود
و بقدر ایمان تو کارگشا می شود
و به قدر نخ پیر زنان دوزنده باریک می شود
و به قدر دل امیدواران گرم می شود

یتیمان را پدر می شود و مادر
بی برادران را برادر می شود
بی همسرماندگان را همسر می شود
عقیمان را فرزند می شود
ناامیدان را امید می شود
گمگشتگان را راه می شود
در تاریکی ماندگان را نور می شود
رزمندگان را شمشیر می شود
پیران را عصا می شود
و محتاجان به عشق را عشق می شود

خداوند همه چیز می شود همه کس را
به شرط اعتقاد
به شرط پاکی دل
به شرط طهارت روح
به شرط پرهیز از معامله با ابلیس

بشویید قلب هایتان را از هر احساس ناروا
و مغز هایتان را از هر اندیشه خلاف
و زبان هایتان را از هر گفتار ِناپاک
و دست هایتان را از هر آلودگی در بازار

و بپرهیزید
از ناجوانمردیهــا
ناراستی ها
نامردمی ها!

چنین کنید تا ببینید که خداوند
چگونه بر سر سفره ی شما
با کاسه یی خوراک و تکه ای نان می نشیند
و بر بند تاب، با کودکانتان تاب می خورد
و در دکان شما کفه های ترازویتان را میزان می کند
و در کوچه های خلوت شب با شما آواز می خواند

مگر از زندگی چه می خواهید
که در خدایی خدا یافت نمی شود؟
که به شیطان پناه می برید؟
که در عشق یافت نمی شود
که به نفرت پناه می برید؟
که در حقیقت یافت نمی شود
که به دروغ پناه می برید؟
که در سلامت یافت نمی شود
که به خلاف پناه می برید؟
و مگر حکمت زیستن را از یاد برده اید
که انسانیت را پاس نمی دارید ؟!
 
http://www.monaseb.com/magazine-news/news-miscellaneous/916-god-perspective-mulla-sadra
 
 
 
 
پرسیدم..... ، چطور ، بهتر زندگی کنم ؟

  با کمی مکث جواب داد :

گذشته ات را بدون هیچ تأسفی بپذیر ،
...
با اعتماد ، زمان حالت را بگذران ،
و بدون ترس برای آینده آماده شو .
ایمان را نگهدار و ترس را به گوشه ای انداز .
شک هایت را باور نکن ،
وهیچگاه به باورهایت شک نکن .
زندگی شگفت انگیز است ، در صورتیکه بدانی چطور زندگی کنی .

پرسیدم ، آخر .... ،
و او بدون اینکه متوجه سؤالم شود ، ادامه داد :

مهم این نیست که قشنگ باشی ... ،
قشنگ این است که مهم باشی ! حتی برای یک نفر .
کوچک باش و عاشق ... که عشق ، خود میداند آئین بزرگ کردنت را ..
بگذارعشق خاصیت تو باشد ، نه رابطه خاص تو با کسی .
موفقیت پیش رفتن است نه به نقطه ی پایان رسیدن ..
داشتم به سخنانش فکر میکردم که نفسی تازه کرد وادامه داد ...

هر روز صبح در آفریقا ، آهویی از خواب بیدار میشود و برای زندگی کردن و امرار معاش در صحرا میچراید ،
آهو میداند که باید از شیر سریعتر بدود ، در غیر اینصورت طعمه شیر خواهد شد ،
شیر نیز برای زندگی و امرار معاش در صحرا میگردد ، که میداند باید از آهو سریعتر بدود ، تا گرسنه نماند ..
مهم این نیست که تو شیر باشی یا آهو ... ،
مهم اینست که با طلوع آفتاب از خواب بر خیزی و برای زندگیت ، با تمام توان و با تمام وجود شروع به دویدن کنی ..
به خوبی پرسشم را پاسخ گفته بود ولی میخواستم باز هم ادامه دهد و باز هم به ... ،
که چین از چروک پیشانیش باز کرد و با نگاهی به من اضافه کرد :
زلال باش .... ،‌ زلال باش .... ،
فرقی نمی کند که گودال کوچک آبی باشی ، یا دریای بیکران ،
زلال که باشی ، آسمان در تو پیداست.
دو چیز را همیشه فراموش کن:
خوبی که به کسی می کنی
بدی که کسی به تو می کند

همیشه به یاد داشته باش:
در مجلسی وارد شدی زبانت را نگه دار
در سفره ای نشستی شکمت را نگه دار
در خانه ای وارد شدی چشمانت را نگه دار
در نماز ایستادی دلت را نگه دار

دنیا دو روز است:
یک با تو و یک روز علیه تو
روزی که با توست مغرور مشو و روزی که علیه توست مایوس نشو. چرا که هر دو پایان پذیرند.
به چشمانت بیاموز که هر کسی ارزش نگاه ندارد
به دستانت بیاموز که هر گلی ارزش چیدن ندارد
به دلت بیاموز که هر عشقی ارزش پرورش ندارد

دو چیز را از هم جدا کن:
عشق و هوس

چون اولی مقدس است و دومی شیطانی، اولی تو را به پاکی می برد و دومی به پلیدی.

در دنیا فقط 3 نفر هستند که بدون هیچ چشمداشت و منتی و فقط به خاطر خودت خواسته هایت را بر طرف میکنند، پدر و مادرت و نفر سومی که خودت پیدایش میکنی، مواظب باش که از دستش ندهی و بدان که تو هم برای او نفر سوم خواهی بود.

چشم و زبان ، دو سلاح بزرگ در نزد تواند، چگونه از آنها استفاده میکنی؟ مانند تیری زهرآلود یا آفتابی جهانتاب، زندگی گیر یا زندگی بخش؟

بدان که قلبت کوچک است پس نمیتوانی تقسیمش کنی، هرگاه خواستی آنرا ببخشی با تمام وجودت ببخش که کوچکیش جبران شود.

هیچگاه عشق را با محبت، دلسوزی، ترحم و دوست داشتن یکی ندان، همه اینها اجزاء کوچکتر عشق هستند نه خود عشق.

همیشه با خدا درد دل کن نه با خلق خدا و فقط به او توکل کن، آنگاه می بینی که چگونه قبل از اینکه خودت دست به کار شوی ، کارها به خوبی پیش می روند.

از خدا خواستن عزت است، اگر برآورده شود رحمت است و اگر نشود حکمت است.

از خلق خدا خواستن خفت است، اگر برآورده شود منت است اگر نشود ذلت است.

پس هر چه می خواهی از خدا بخواه و در نظر داشته باش که برای او غیر ممکن وجود ندارد و تمام غیر ممکن ها فقط برای شماست.
 
۱۳٩۱/٥/۱٥
رنگین پوست ... نظرات() 

این شعر
کاندیدای شعر برگزیده سال 2005 شده .
توسط یک
بچه آفریقایی نوشته شده و استدلال شگفت انگیزی داره
کودک،زلال
وقتی به دنیا میام،
سیاهم، وقتی بزرگ میشم، سیاهم
وقتی میرم زیر آفتاب،
سیاهم، وقتی می ترسم، سیاهم
وقتی مریض میشم، سیاهم،
وقتی می میرم، هنوزم سیاهم
و تو، آدم
سفید
وقتی به دنیا میای،
صورتی ای، وقتی بزرگ میشی، سفیدی
وقتی میری زیر آفتاب،
قرمزی، وقتی سردت میشه، آبی ای
وقتی می ترسی، زردی،
وقتی مریض میشی، سبزی
و وقتی می میری، خاکستری
ای

                              و تو به من میگی رنگین پوست؟؟؟

 

Written by an African kid, amazing thought
:
"When I born, I Black, When I grow up, I Black, When I go in Sun, I Black,
When I scared, I Black, When I sick, I Black, And when I die, I still black...
And you White fellow, When you born, you pink, When you grow up, you White, When
you go in Sun, you Red, When you cold, you blue, When you scared, you yellow,
When you sick, you Green, And when you die, you Gray... And you call me
colore???

 

۱۳٩۱/٥/۱۳
نکته هایی در باره درست نویسی (2) ... نظرات() 

1-واژه آمال عربی ، و جمع مکسر امل است و نیازی به جمع مجدد ندارد و آوردن آن به صورت آمال ها درست نیست.

 

مثال از صائب تبریزی :

هر چند ، صائب ،می روم سامان نومیدی کنم

                                                 زلفش به دستم می دهد سر رشته ی آمال ها

 

 

 2- «را » ، علامت  مفعول صریح ،و بعد از مفعول می آید  و در هنگام نوشتن بایدجدا از کلمه قبل نوشته شود .  مثال : ویرا ، آنرا ، ترا ،  آینرا ... درست نیست و باید بصورت  وی را  ،آن را  ، تو را ، این را نوشته شود.  

 

 

3-واژه های «آینده  » و «آتی» رانباید برای برای کاری که در گذشته اتفاق افتاده است بکار برد . وبه جای آن باید از واژه های بعد یا بعدی را بکار برد . مثال :

« نمایندگان جلسه ای تشکیل دادند و در باره ی نخست وزیر آینده ی ایران به توافق رسیدند» .

این شیوه ی استعمال ، بر اثر ترجمه ی نادرست  واژه فرانسوی future و انگلیسی اfuture،وارد زبان فارسی شده است .

 

منبع : غلط ننویسیم  از ابوالحسن نجفی

                 

۱۳٩۱/٥/٦
پیمان بستن و پیمان گرفتن در شاهنامه ... نظرات() 

 

 

 

مقدمه ای بر سرگذشت سیاوش که ازپیمان خود برنگشت

 

 

 

در تاریخ باستانی کشور ما ،عهدو پیمان بستن و پیمان گرفتن از دیگران در انجام امور جاری زندگی ، امری معمول و با مایه و جوهرتقدس همراه بوده است . کسی که پیمان می بست حتی شفاهی و به صورت قول و قرار ساده ،به هیچ عنوان حاضر به برگشتن از قول و قرار خود نبوده است . یکی از موارد مهم بستن پیمان  و نتایج تاثیر گذار آن که منجر به بروز یک رویداد غمگینانه و قصه سوگوارانه و ماندگار در تاریخ باستان و ادبیات
فارسی در همه قرون ، شده است جریان پیمان بستن سیاوش پسر کاووس شاه با افرسیاب پادشاه توران زمین است .

طبق روایت حکیم فردوسی در نامور نامه ،کیکاووس پسرقباد پس از فوتپدرپادشاهی رسید . کاووس مردی خودکامه و گرم و سرد روزگار ناچشیده بودو هوس های خام در سر می پروراند و بدون مطالعه و بررسی کامل و بدون مشورت بابزرگان،  تصمیم می گرفت .

پس از جریان طولانی نظر داشتن سودابه همسرکاووس به سیاوش وخودداری سیاوش از تن دادن به خواسته سودابه ، و بالاخره گذشتن سیاوش از آتش و رسواشدن سودابه ،کاووس دستور داد سودابه را به دار مجازات بیاویزند . سیاوش پیش خودفکر کرد اگر این اتفاق روی دهد در نهایت کاووس پشیمان خواهد شد و بر مشکلات اواضافه خواهد شد . پس نزد کاووس رفت و درخواست بخشش سودابه را کرد و کاووس هم پذیرفت .

 

رفتن سیاوش به جنگ با افراسیاب

 

در همین زمان کاووس از طریق کارگاهان و مرزبانان خود آگاهی یافت که افراسیاب پادشاه توران زمین با صد هزار سپاهی به مرزهای ایران نزدیک می شود . کاووس هراسان شد و بزرگان لشکرش را فراخواند و گفت باید آماده شویم و من خودم به جنگ افراسیاب بروم و کاری کنم که دیگر هوس تاختن به مرزهای ایران را نک بزرگان لشکر گفتند که چرا خود می خواهی به جنگ بروی از میان پهلوانان لشکر کسی را بگزین و به جنگ اعزام کن .کاووس گفت کسی را نمی شناسم که تاب مقاومت دربرابرفراسیاب را داشته باشد . سپس بزرگان را مرخص کرد تا بتواند چاره ای بیندیشند.سیاوش نیز که در آن جلسه بود به فکر فرورفت و پیش خود گفت بهتر است به جنگ افراسیاب برود تا هم از دسیسه های سودابه در امان باشد و هم لیاقت و کاردانی خود را به نمایش بگذارد ، پس پیشنهاد خود را به کاووس گفت و کاووس نیزاز این پیشنهاد خوشحال شد و رستم را به همراه سیاوش به جنگ افراسیاب فرستاد .

سیاوش با لشکر به نزدیک بلخ رسید و ابتدا در حوالی بلخ سه جنگ با سپهرم و بارمان از سرداران افراسیاب روی داد و آنها شکست خوردند و به سمت افراسیاب عقب نشستند.گرسیوز برادر افراسیاب به نزد وی آمد و جریان شکست از سیاوش را شرح داد ولی افراسیاب غمی به خود راه نداد و واهمه ای از سیاوش نداشت و دستوردرپائی جشن و سرور را داد . همان شب افراسیاب وقتی که در خواب بود خواب ترسناکی دید و خواب گزاران در تعبیر خواب به وی گفتند که با سیاوش نباید جنگ کنی چون علاوه بر آنکه خودت کشته می شوی توران زمین هم به دست سیاوش ویران می گردد .

 

پیمان کردن سیاوش با افراسیاب

 

 افراسیاب با بزرگان خود مشورت کرد و چاره کار در آن دیدند که با سیاوش صلح نمایند . پس گرسیوز برادرخود را با هدایا و و پیش کش های زیاد  به نزد سیاوش فرستاد و پیغام صلح داد . رستم و سیاوش پس از شنیدن پیغام صلح ازگرسیوز ،  به وی گفتند یک هفته دیگر جواب ترا خواهیم داد .

تهمتن بدو گفت یک هفته شاد                       

                                      بباشیم  تا  پاسخ آریم  یاد

بدین خواهش اندیشه باید بسی                      

                                    همان نیز پرسیدن از هرکسی

 

سیاوش با رستم مشورت کرد و رستم برای کسب اطلاع از چگونگی شکر افراسیاب ، افرادش را به اطراف فرستاد و همه گونه اطلاعات جمع آوری کرد ومطمئن شد که حیله ای درکار نیست و در نهایت قرار شد صلح را بپذیرند و پیمان صلح باافراسیاب ببندند ، ولی با شرایطی که آنها تعیین می کنند پس گرسیوز را خواستند وشرایط را به وی گفتند :

 

پس آنگه بگفتش که از کار تو                      

                                پر اندیشه بودیم و گفتارتو

تو پاسخ رسانی به افراسیاب                       

                                که از کین تهی کن سراندر شتاب

کسی کو ببیند سرانجام بد                         

                              ز کردار  بد  بازگشتن سزد

دلی کز خرد گردد آراسته                         

                               یکی گنج باشد پر از خواسته

اگر زیر نوش اندرون زهر نیست                  

                                دلت را ز رنج و ز کین بهرنیست

چو پیمان همی کرد خواهی درست              

                                تنی صد که پیوست خون تست

ز گردان که رستم بداند همی                     

                               کجا نامشان بر تو خواندهمی

بر من فرستی به رسم گوا                         

                              که باشد به گفتار توبر گوا

و دیگر از ایران زمین هر چه هست                  

                            که آن شهر ما را تو داری بدست

بپردازی و خود به توران شوی                    

                              زمانی ز جنگ و زکین بغنوی

نباشد جز از راستی در جهان                       

                             به کینه نبندم یک تن میان

فرستم یکی نامه نزدیک شاه                       

                                  مگر باشتی باز خواندسپاه

 

 

افراسیاب با آنکه شرایط برایش دشوار بود و دادن چنان تضمین  بزرگی برایش گران تمام می شد ، ولی قبول کرد و صد نفر از خویشان و سردارانش را به رسم گروگان به نزد سیاوش فرستادو شهرهای اشغال شده ایران را تخلیه کردوبه مرزتوران عقب نشست .

 

 

برانسان  که رستم  همی نام برد                     

                                      ز خویشان  نزدیک  صد بر شمرد

سوی   شاه  ایران   فرستادشان                      

                                 بسی  خلعت  و  نیکویی   دادشان

بخارا  و سغد  و سمرقند  و  چاج                  

                                   سپنجاب و آن کشور و تخت و عاج

تهی کرد و شد با سپه سوی گنگ                   

                                    بهانه   نجست  و  نکرد  او   درنگ

 

 

در حقیقت سپاه ایران و سیاوش بدون جنگ به خواسته خود رسیده بودند . سیاوش پس از این مرحله بدنبال مردی چربگوی و سخندان بود که وی را نزدکاووس فرستد و برای پیمان صلحی که با افراسیاب از کاووس بسته بود ، تائید بگیرد .رستم به سیاوش گفت کسی غیر از من مناسب بردن پیغام تو نیست .

 

 

چنین گفت   با اوگو   پیلتن                     

                              کزین در که یارد گشادن سخن؟

همانست کاووس کز پیش بود                     

                                ز تیزی  نکاهد ،  بخواهد   فزود

مگر من شوم نزد  شاه جهان                       

                                 کنم   آشکارا  بر و  بر   جهان

 

 

 

سیاوش رستم را با نامه و توضیح جریان کارها به نزد کاووس فرستاد . رستم با شتاب به نزد کاووس آمد و جریان جنگ و درخواست صلح و قبول شرایط ودادن تضمین از جانب افراسیاب و پیمان صلح بستن سیاوش با وی را شرح داد . کاووس ازگفتاررستم رآشفت و به وی گفت سیاوش جوان بود و خام تو چرا صلح را پذیرفته ای ؟مگر از حیله و فتنه افراسیاب خبر نداری ؟ رستم در جواب گفت ؛ که تو خودت گفتی درجنگ پیش دستی نکنیم ما هم چنین کردیم تا افراسیاب پیشنهاد صلح داد و ما هم پذیرفتیم .

 

 

کسی کاشتی جوید و سور بزم                        

                                نه نیکو بود پیش رفتن  به رزم

و دیگر که پیمانشکن نیز شاه                         

                               نباشد   پسندیده  و   نیکخواه

 

 

رستم در خاتمه گفت ؛ که از سیاوش ، پیمان شکستن نخواه که وی نخواهد پذیرفت .

 

 

ز فرزند پیمان شکستن مخواه                        
                                   مگر  آنچه  اندر خورد با  گناه

نهانی  چرا   گفت  باید  سخن                       

                                سیاوش  ز پیمان نگردد  ز بن

ازین کار اندیشه کرده ست شاه                       

                                 برآشوبد   آن  نامور    پیشگاه

مکن  بخت  فرزند خود را دژم                       

                              نبینی دل خویش زین پس خرم

 

 

کاووس نه تنها به توصیه رستم گوش نداد بلکه رستم را به تحریک سیاوش به پذیرش صلح و تن آسانی متهم کرد و گفت تو همینجا بمان تا توس را به نزد سیاوش بفرستم و اگر سیاوش فرمان مرا نپذیرد باید لشکر را به توس بسپرد و خودبرگردد . رستم از گفتار کاووس بسیار ناراحت شد و به وی گفت :

 

 

اگر توس جنگی تر از رستم است                 

                                 چنان دان که رستم به گیتی کم است

 

 

و با خشم از پیش کاووس خارج شد و به سیستان برگشت.کاووس بلافاصله نامه ای به سیاوش نوشت و به وی تکلیف کرد که صد گروگان را به دربارش بفرستد و خودت هم به افراسیاب حمله کن تا توس به پشتیبانی تو برسد.

 

احترام و تعهد سیاوش به پیمان   

سیاوش با خواندن نامه کاووس به فکر فرورفت و اندیشید که کاووس چرا بدنبال جنگ است ؟ اگر گروگان ها را به دربار کاووس بفرستد بی گمان همه آنها راخواهدکشت .بعد از تفکر بسیاربه این نتیجه رسید که سر از فرمان یزدان نباید کشید و پیمان شکنی نکند و از پیمان بسته شده با افراسیاب ، سرنگرداند .

 

 

برین گونه پیمان که من کرده ام                  

                                    به یزدان  و سوگندها  خورده ام

اگر  سر      بگردانم  از  راستی                    

                                    فراز  آید  از   هر  سویی  کاستی

زبان   برگشایند  هر کس به بد                   

                                 به هر جای بر من چنان چون سزد

پراگنده شد در جهان این سخن                  

                               که  با  شاه  ترکان   فگندیم  بن

به کین بازگشتن همیدون ز دین               

                           کشیدن  سر از   آسمان   و   زمین

چنین کی پسندد به من کردگار ؟             

                             کجا   بر  دهد    گردش      روزگار

 

 

سیاوش بر پایبندی به پیمان و برنگشتن از آن تصمیم گرفت و ازسردار لشکر خود زنگه شاوران ، خواست گروگانها را به نزد افراسیاب ببرد و به وی بگویدکه چه اتفاقی افتاده است ، و پیش خود فکر کرد که من هم باید به گوشه ای از جهان بروم تا نامم از کاووس پنهان ماند . بدین ترتیب لشکر را به بهرام گودرز سپرد وخودش به سوی کشور توران رفت .سیاووش پس از مدتی که در دربار افراسیاب بود  ،  فرنگیس دختر افراسیب راهمسری گرفت و سالیان زیادی در توران زمین به زندگی پرداخت تا بادسیسه گرسیوز ،افراسیاب بدو بدگمان شدو در نهایت خون وی را بی گناه ، برخاک ریخت و آن سوگ عظیم را پدید آورد که درحافظه تاریخ ایران باستان ثبت و تا کنون باقی مانده است .همه این سرگذشت غم انگیز و سوگ ماندگار به دلیل تعهد وپایبندی سیاوش به عهد وپیمان خویش بوده است .

 

 

سیاوخش از بهر پیمان که بست                      

                                          سوی تیغ و نیزه نیازیددست

 

 

تشریفات بستن عهد و پیمان

 

حکیم فردوسی در شاهنامه برای بستن پیمان یا پیمان ستاندن ،قبول تعهد ، سوگند خوردن و دادن قول و وعده انجام یا عدم انجام کاری ، مراسم وتشریفات خاصی را شرح داده است . یکی از راههای بیان شده در شاهنامه بستن پیمان به صورتی حضوری و دست دادن یا دست در دست گرفتن برای بستن پیمان بوده است .

 

 

گرفت آن زمان سام دستش به دست               

                                       همان عهد و سوگند پیمان ببست

 

به سیندخت بخشید  دستش به دست            

                                            گرفت و یکی   نیز پیمان ببست

 

جهاندار بگرفت دستش به دست                     

                                 بران گونه کو گفت پیمان ببست

 

چو بگشاد لب زود پیمان ببست                     

                                  گرفت آن زمان دست ایشان به دست

 

بگویم ز گوهر همه هر چه هست                  

                                    چو دستم بگیری به پیمان به دست

 

 

راه دیگر بستن عهد یا ستاندن پیمان ، ادای سوگند توسط طرف مقابل بوده است . با خوردن سوگند یک طرف متعهد می شده است که مفادپیمان را محترم بشمارد و از آن نتابد یا سرپیچی نکند .

 

 

 

جوان نیکدل بود ،  پیمانش کرد                   

                                   چنان کو بفرمود  سوگند خورد

 

بسوگند پیمان کن اکنون یکی                     

                                   ز گفتار من سر نپیچ اندکی

 

که چندین به سوگند پیمان کند                 

                                       به خوبی زبان را گروگان کند

 

به سوگند پیمان کنم پیش تو                      

                                    کزان پس نباشم بد اندیش تو

 

چو با من به سوگند پیمان کنی                    

                                 بکوشی که پیمان من نشکنی

 

به سوگند پیمانت خواهم یکی                    

                                  کزان   نگذری     جاودان     اندکی

 

چو بگشاد لب زود پیمان ببست                 

                           گرفت آن زمان دست ایشان به دست

 

 

 

پیمان شکستن

 

در شاهنامه در باره پیمان شکستن و عدم تعهد به سوگند و قول و قرار و تقبیح این عمل ابیات متعدد وجود دارد . حکیم فردوسی پیمان شکستن را امری ناپسند  نزد کلیه افراد و بخصوص انسانهای نیکخواه می شمرد.

 

و دیگر که پیمان شکن نیز شاه                     

                                     نباشد پسندیده نیکخواه

 

ندانی که مردان پیمان شکن                     

                                     ستوده نباشند بر انجمن

 

 

 

عهد و پیمان شکستن همردیف است با انجام گناه و کاری که موردقبول یزدان و پروردگار نمیباشد .

 

 

ز فرزند پیمان شکستن مخواه                      

                                  مگر آنچه اندر خورد باگناه

 

فرد پیمان شکن بدلیل انجام کار ناپسند وغیر معمول ، سایراعمال و کارها را نیز نمی تواند به درستی و صحت انجام دهد .

 

 

چو پیمان شکن باشی و تیز مغز                   

                                       نیاید ز دست تو یک کار نغز

 

عهد و پیمان شکستن برابر است با دشمنی و عداوت جستن است وفرد پیمان شکن همیشه بسوی بدی و گناه تمایل دارد .

 

 

چو پیمان شکستن چه کین ساختن              

                                        همیشه به سوی بدی تاختن

 

 

افراد جامعه ، انسان پیمان شکن بخصوص بزرگان و مدیران وسرکردگان ، فردی سنجیده و با وقاری نمی دانند و همیشه مورد تمسخر دیگران واقع شده و به وی خواهندخندید .

 

سپهبد کجا گشت پیمانشکن            

                                 بخنددبرونامدار انجمن

 

اگر انسانی پیمان شکن باشد و به عهد و پیمان خود پای بندنباشد ، سرنوشت بدی در انتظار وی خواهد بود .

چو پیمان آزادگان بشکنی                

                            نشان بزرگان به خاک افکنی

 

چو بشکست پیمان شاهان داد          

                                نبوداز جوانیش یک روز شاد

 

 

فرد پیمان شکن انسانی بی ارزش است و پس از مرگ ارزش کفن کردن ندارد و ی ممکن است به مرگی دچار شود که بدون پوشش و کفن در گور قرار گیرد .

 

مبادا که باشی تو پیمان شکن            

                                 که خاکست پیمان شکن را کفن

 

مشو یاور مرد پیمانشکن                 

                             که پیمانشکن کس نیرزد کفن

 

نیم من بد اندیش و پیمانشکن           

                                     که پیمانشکن خاک یابد کفن

 

گروگان یا تضمین پیمان

 

 

گرفتن تضمین یا گروگان در قبال بستن پیمان و عهد کردن وتعهد پذیرفتن از زمان باستان معمول و جاری بوده است در شاهنامه بارها ارائه گروگان با تضمین در مقابل پیمان ستن اشاره شده است و این گروگانها تنوع داشته است و بعضی اوقات موارد نامحسوس و ناملموس و درپاره موارد اشخاص یااشیاء ملموس و مادی بوده است .

 

 

بخواهم من او را  پیمان کنم                      

                               زبان را به نزدت گروگان  کنم

 

که چندین به سوگند پیمان کند                  

                            به خوبی زبان را گروگان کند

 

چو پیمان همی کرد خواهی درست                

                                تنی صد که پیوست خون تست

 

به پنجم که گفتی پیمان کنم                      

                               ز توران سران را گروگان کنم

 

همه سربسر با تو پیمان کنند                      

                                روانها به مهرت گروگان کنند

 

به نیکی گراییم و پیمان کنیم                   

                               به داد و دهش تن گروگان کنیم

            

به یزدان پناهید و پیمان کنید                  

                              روان را به مهرش گروگان کنید

در زمان کنونی برای بستن پیمان و قرارداد  تقریباهمه موارد اشاره شده در شاهنامه به نحوی مورد عمل و مبنای کار قرار می گیرد . یعنی برای بستن قرارداد یا پیمان طرفین سند یا نوشته ای را امضاء می نمایند و برای اطمینان از انجام تعهدات از طرف قرارداد تضامینی اخذ می شود .  در نهایت برای آنکه مناقشه و درگیری در باره انجام تعهدات پیمان از جانب طرفین کاهش یابد و یا به حداقل ممکن برسد و یا برای جلوگیری از پیمان شکستن و نقض عهد ، قوانین و مقرراتی نیز وضع شده است .

 

   حجت الله مهریاری

 

0TUH_mehryari@yahoo.com

کارشناس ارشد مدیریت با گرایش سیستم ها از دانشگاه تهران

کارشناس ارشد مدیریت منابع انسانی از دانشگاه علامه طباطبائی

         

۱۳٩۱/٥/۳
نکته هایی در باره درست نویسی (1) ... نظرات() 

1-واژه های فارسی را نباید با «ات » که نشانه جمع  مؤنث عربی است جمع بست .

مثال: بجای واژه های آزمایشات  ،  فرمایشات ، گرایشات ، واژه های آزمایش ها  ، فرمایش ها و گرایش هارا بکار  ببریم .

 

2-واژه اتاق ، ترکی است و گاهی آن را بصورت اطاق می نویسند و بهتر است این کلمه بصورت اتاق نوشته شود  زیرا در ترکی مخرج «ط » وجود ندارد. و همینطور  کلمه های  طاس وطشت فارسی است وبهتراست این دوکلمه و مشابه انها با حرف <<ت>>،نوشته شود.

 

 

3-اخبار کلمه ای عربی و جمع مکسر خبر است و نیاز به جمع مجدد نداردونباید بصورت اخبارها نوشته شود . همچنین واژه احوال جمع حال است .بنابراین بکار بردن آن به صورت احوالات یا احوال ها نا درست است.

 

 منبع : غلط ننویسیم ، از  ابوالحسن نجفی ، مرکز نشر دانشگاهی