بهار
۱۳٩۱/۳/۱٦
حکایت هایی از گلستان سعدی ... نظرات() 

 

  آرامگاه سعدی
عکس آرامگاه سعدی

 

 

 دیباچه گلستان سعدی

 عکس از ویکی بدیا                  

 

                                                    
حکایت (26)ص.78

                                   

 

ظالمی راحکایت کنندکه هیزم درویشان خریدی بحیف وتوانگران رادادی بطرح .صاحبدلی بر او بگذشت وگفت:

ماری تو که هر که را ببینی بزنی                  

                                      یا بوم که هر کجا نشینی بکنی

*

زورت ار پیش می رودبا ما                       

                                       با     خداوند   غیب دان     نرود

زورمندی مکن بر اهل زمین                      

                                    تا   دعایی   بر     آسمان     نرود

  حاکم از این سخن برنجید [ وروی از نصیحت او در هم کشید] و براوالتفاتی نکرد،اَخَذَتهُ اَلعِزَةُ بِالاِثمِ،تا شبی آتش مطبخ در انبارهیزمش افتاد و سایر املاکش بسوخت واز بستر نرمش به خاکستر گرم نشاند . اتفاقاَهمان شخص در گذار بود وشنید که با یاران می گفت: ندانم این آتش از کجا در انبار هیزم افتاد.گفت:از دود دل درویشان.

حذر کن  زدود درون های  ریش                     

                                          که ریش درون عاقبت سر کُند

بهم  بر  مَکُن تا   توانی  دلی                         

                                           که  آهی  جهانی  بهم  برکند

بر تاج کیخسرو شنیدم که نبشته بود:

   چه    سالهای  فراوان   و   عمرهای  دراز              

                               که  خلق     بر   سر   ما   بخواهد   رفت

 چنان که دست بدست آمدست مُلک به ما             

                                 به دستها[ی]دگر همچنین   بخواهد رفت

لغت ها ی مشکل:

بحیف:با جوروستم                       دادی بطرح: بطرح دادن: فروش تحمیلی

بوم:جغد                                  دود درون:آه             ریش :زخم

 

                                      حکایت[17]ص.161

.

 

سالی از بلخ بامیانم سفر بود و[راه] از حرامیان پر خطر،جوانی ببدرقه همراه ما شد سپر باز ،چرخ انداز،سلحشور ،بیش زور که به ده مرد توانا کمان او را زه کردندی زورآوران روی زمین پشت اوبر زمین نیاوردندی امّا چنان که دانی متننعّم [بود] وسایه پرورده نه جهان دیده و سفر کرده،رعد کوس دلاوران به گوشش نرسیده وبرق شمشیر سواران ندیده.

نیفتاده در دست دشمن اسیر                           

                                    به   گردش  نباریده  باران  تبر

اتّفاقاَ من و این جوان در پی هم دوان ،هر آن دیوار قدیمش که پیش آمدی به قوّت بازو بیفگندی و هردرخت عظیم به زورپنجه بر کندی و تفاخر کنان گفتی:

پیل کو تا کتف   و   بازوی   گردان   بیند                      

                                     شیر کو تا کف و سر پنجه ی مردان بیند

ما در این حالت که دو هندو از پس سنگی سر برآوردند وآهنگ قتال ما کردند ،به دست یکی چوبی ودر بغل آن دیگری کلوخ کوبی .جوان را گفتم :چه پایی؟

بیار   آنچه   داری   زمردی   و   زور                   

                                       که دشمن به پای خود آمد به گور

تیرو کمان را دیدم از دست جوان افتاده و لرزه بر استخوان .

نه هر که موی شکافد به تیر جوشن خای                

                                 به روز   حمله ی   جنگاوران   بدارد   پای

چاره جز آن ندیدیم که رخت وسلاح جامه رها کردیم وجان به سلامت بیاوردیم .

به کارهای  گران  مردکاردیده  فرست              

                                     که شیر شرزه درآرد به زیر خمّ کمند

جوان اگر چه قوی یال و پیلتن   باشد               

                                    به جنگ دشمن   ازهول  بگسلد  پیوند

نبرد پیش   مصا ف آزموده   معلوم است            

                                   چنان که مسأله ی شرع پیش دانشمند

لغت های مشکل:

حرامی:راهزن              ببدرقه:به عنوان بدرقه و نگهبانی

بیش زور:پرزور             متنعم:با نازو نعمت پرورش یافته

هندو:در اینجا مجازَّابه معنی دزد         رخت :در اینجا بارو بنه

کار دیده : با تجربه                          شرزه خشمناک وزورمند

 

منبع :گلستان سعدی ،تصحیح و توضیح غلامحسین یوسفی ،انتشارات خوارزمی