بهار
۱۳٩۱/۱/۳٠
مقاله -نقش تعلیم وتربیت فرزندان در اعتلای فرد وجامعه ... نظرات() 

 

 نویسنده : هما آقا جعفری

 

        

                بنی   آدم اعضای یک پیکرند        
                                               که در آفرینش زیک گوهرند                   

              چو عضوی به درد آورد روزگار        

                                                    دگر  عضوها  را  نماند  قرار

 

 

مقدمه  

     

              
  انسان فطرتأ موجودی اجتماعیست ورشدوکمال وسعادتمندی وی وابسته به ا جتماع است واز طرفی سلامتی عمومی جامعه نیز در گرو بهداشت وسلامتی افراد آن جامعه است این رابطه متقابل وتنگاتنگ ایجاب میکند والدین به ضرورت پرورش وتربیت فرزندان خود توجه کنندتا جامعه ای سالم داشته باشیم از طرقی پدران ومادران آگاه میدانند که پرورش و تربیت فرزندان از بدوتولدآغاز می شود زیرابخش اصلی شخصیت کودکان در چند سال ابتدای  زندگی شکل میگیرد وبتدریج کامل میشود.

خالق جهان  هستی در بین همه موجودات عالم تنهابه انسان ویژگیهای خاصی بخشیده است که در میان سایر موجودات جهان ممتازگشته است این کمال وبرتری زمانی آشـکارمی شود که استعدادها ی نهفته وبالقوه ی وی با مراقبت ها ودلسوزی های والدین شکوفا شود وبه مرحله فعلیت برسد.

 انسان موجودی است با دو بعد جسمانی و روحانی یابعد مادی ومعنوی ،اهمیت اساسی انسان در تکامل روحی وروانی اوست یعنی کمال وی  درشخصیت و اخلاق ورفتارش آشکار می شود .  پس برای دستیابی فرزندان به  مراحل عالی کمال و رشد وشکوفایی آنان بایدراهی را برگزید که  به سر منزل مقصود رسید راهی که با خلقت وفطرت انسان سازگار وهماهنگ باشد. بر کسی پوشیده نیست که عقل وعلم ودانش برای کسب فضیلت وخلق وخوی نیکو به آدمی یاری می کند اما به تنهایی کاقی نیست بلکه نیازمنددستاویزی محکم تر یعنی اخلاقی است که منشا توحیدی داشته باشد زیراایمان واقعی به خداوند  می تواند انسان را از لغزشهاومفاسد اخلاقی باز دارد.

                                                                                                                  
                           
  ضرورت  پرورش و  تربیت فرزندان   

             

   تربیت و پرورش فرزندان از بدو تولد آغاز می شودوتا شش سالگی دوره حساس و سرنوشت سازی برای شکل گیری شخصیت آنان است. همچنین سالهای شش تا چهارده سالگی نیزدررشد شخصیت افراد مؤثر است.ازنظرعلم روانشناسی یک سوم رفتارهای شخصیتی هرفرد ازطریق ژنتیکی به ارث می رسد ودو سوم آن تحت أثیر تعلیم وتربیت و محیط واجتماع شکل می گیرددر اینجا ست که وظیفه سنگین پدران ومادران در تربیت فرزندان آشکارمی شودزیرا پروش صحیح ومحبت وتوجه کافی دراین دوران موجب میشود که کودکان امروز در آینده افرادی بااعتماد به نفس باشند و در اجتماع احساس امنیت وآزادی کنند این دسته ازکودکان دربزرگ سالی با افرادجامعه ارتباط صحیح ومنطقی برقرارمی کنندوضمن احساس تعاون وهمکاری در اجتماع میتواننداستعدادهای خودراشکوفا کنندوخلاقیت ونو آوری داشته باشند این  افراد قادرخواهندبوددرک درستی از واقعیت های ىیرامون و اجتماعی که در آن زندگی می کنند داشته باشند .مثلأ نقاط ضعف اخلاقی خودودیگران رابه عنوان یک حقیقت می پذیرند و  می کوشند  ضعف ها و عقب ماندگی های زندگی خود را بر طرف کنندو در مواجهه با حوادث ومشکلات با شکیبایی برخورد کنند وتوانایی آن را دارند آنچه را که مانع پیشرفت آنهاست از پیش پای خود بردارند.

  از طرف دیگر فرزندانی که دردوران کودکی از  کانون پر مهر ومحبت خانواده و به ویژه از آغوش گرم مادر بی نصیب بوده ا ند و به دلایل مختلف از محیط خانواده طرد شده اند  مجبورند در طول زندگی خود با مشکلات فراوانی دست به گریبان باشند و در تمام عمراز احساس کمبود محبت رنج  ببرند و برای همیشه عزت نفس خود را از دست خواهند داد  و در برابر سختی ها وحوادث ناگوار نا شکیباترهستند و احساس خشم و غضب د ر برخورد با نا ملایمات ازویژگیهای اخلاقی این گروه است این افرادبه دلیل یأس وناامیدی داِیمی به راحتی شکست را می پذیرند ودر نهایت دچار افسردگی های روحی وروانی می شوند و نمی تواننداز توانایی های خود در پیشبرد اهداف و پیشرفت های زندگی بهره مند شوند و خلاقیت هاواستعدادهای نهفته  خود را آشکار سازند .

توجه به پرورش وتعلیم وتربیت دختران نسبت به پسران اهمیت بیشتری دارد زیرا آنان مادران آینده هستند و بخش اصلی  مسِئو لیت  خانه و سرپرستی فرزندان به عهده آنان است مادرانی می توانند فزندان شایسته به اجتماع تحویل دهند که خود شایستگی لازم برای وظیفه سنگین مادر بودن  را دارا باشد وهمانطور که پیش از این آمد خانواده مهم ترین واصلی ترین رکن جامعه است که زیرابنای  شخصیت افراداجتماع را می سازد.هرگاه  دختران در محیط خانواده پاکی وشرافت را بیاموزند و محبت کافی والدین برخوردارباشند توانایی آن را خواهند داشت مهرورزی وصداقت وپاکی را به فرزندانشان بیاموزندازطرفی اگر آنان بدرستی با مسائل و معضلات پیرامون خود  آگاه باشند، از دسیسه ها  لغزش ها وانحرافات  اخلاقی مصون می ماند  .دردین اسلام هم بر توجه بیشتر  والدین نسبت به دختران تأکید شده است ورفتارپیامبر (ص) با دختر گرامیشان مشهور است.

             
   علاوه بر این برای ترقی وپیشرفت یک جامعه و در نهایت کشور، زنان نقش مهمی ایفا می کنند آنان  باکسب علم و مهارت ها وآموزش های مختلف قادرخواهندشدضمن اعتلای خانواده وکمک به نیاز های معیشتی در توسعه جامعه نقش داشته باشنداین امر در رشد شخصیت آنان تأثیر گذار است. 
«به گفته فوریر(Fourier)تغییردر یک دوره تاریخی همیشه به وسیله پیشرفت وترقی زنان تعیین میشود. 1                                                                                                                                                                                                                                                  
                                                          

 با وجودیکه می دانیم دوران کودکی ونو جوانی ازدوره های حساس و سرنوشت ساز هر فردی است این مسئله از اهمیت نقش دوران جوانی در کیفیت سرنوشت آینده جوانان نمی کاهد. سن نو جوانی تابیست و پنج سالگی زمان تغییرو تحول جسمی وروانی افراد است که  فرد بطور طبیعی در مرحله ی کمال قرار گرفته است .در این هنگام جوان با بحرانها وهیجانات فراوان روحی وروانی روبروست همه میدانند که تصمیم گیری های شتابزده وغیر عقلانی وخودسرانه در بین جوانان بیشتر دیده می شود همچنین بالا بودن آمار مرگ ومیر در اثر پیشامدهای  گوناگون از جمله حوادث رانندگی در بین این گروه شایع تر است.

روانشناسان معتقدند اگر بین جوانان با والدین خود رابطه  دوستی وصمیمیت برقراباشد و والدین سعی کنند موقعیت خاص جوانانشان را درک کنند وتا جاییکه امکان دارد دیدگاههای مشترکی داشته باشند بسیاری از مشکلات ودردسرهای خانواده ها حل میشود در نتیجه از بی نظمی ها ونا هنجاریهای جامعه کاسته می شود اما اگرخانواده ها نسبت به مسائل جوانان نا آگاه وبی توجه باشند این امر  ممکن است برای  آنان عوارض سوئی به دنبال داشته باشد وجوان برای رهایی از وضع موجود تصمیمات  نا بجایی گیرد  که پیامدهای نا گواروخطرناکی راایجاد کند مثلأ ممکن است جوانان برای ارضای غرائز جنسی به کارها ی پر خطر رو آورند یا به تصمیم غیر منطقی دیگر چون ازدواج نامناسب دست بزنند ،معمولأ  سرانجام ازدواج ها ی  شتابزده وبدون شناخت کافی  به طلاق ختم خواهد شد و یا پس از مدتی دو طرف احساس  رضایت نمی کنند زیرابرای انتخاب زوج به عواملی چون داشتن تفاهم لازم وهمسانی طبقاتی اجتماعی ،اقتصادی وفرهنگی اهمیت داده نشده است وعوارض  این کارها تنها گریبانگیر خانواده ها نخواهد بود بلکه دامنه آن به اجتماع کشیده می شودوزمینه سازمسائل دیگری مشود. و جوانان را تا مرزروی آوردن به موا دمخدر وروان گردان هاو خودکشی پیش می برد  .علاوه بر والدین ،مسئولان کشوروسازمان های دولتی نیزبایدتوجه و اهتمام لازم را دررفع  نیازهای ضروری جوانان مبذول دارند .زیرا جوانانی که از آموزش ها،مهارت های لازم ، شغل مناسب وسرگرمی های  مفیدبرخوردارند کمتر دچار آسیب های اجتماعی می شوند.

 نقش ایمان واخلاق  در پیشرفت وتعالی جامعه بر کسی پوشیده نیست واهمیت این مسئله تا آنجاست که به عقیده صاحب نظران انحطاط اخلاقی درجوامع بشری می تواند موجبات سقوط یک جامعه را فراهم کند  زیر بنای تمدن وفرهنگ واخلاق طی سالیان متمادی با تلاش و کوشش فراوان اندیشمندان و متقکران ایجاد شده است وجامعه ای به توسعه وامنیت ورفاه دست می یابد که  افراد آن جامعه بتوانند از این ذخائر معنوی بهره مند شود درجوامع پیشرفته احترام به قوانین اجتماعی وحقوق دیگران اهمیت بسزایی دارد زیرا اگر هر کس از این اصول پیروی کند  همه میتوانند در محیطی بهتر با آرامش یشتر زندگی کنند. دکتر لینک روانشناس می گوید : 

    «دریافتم که مردم بی دین خود خواه تر خودبین تر متلون تر غمگین تر و ناکام تر ازآنهایی هستندکه ایمان مذهب دارند» 1                                                                                                   
                                         

برای ایجاد انگیزه وامیدوآرامش در فرزندان علاوه بر کانون خانواده وحمایت های والدین عامل ایمان به خداوندو سپاسگذاری از نعمت های الهی و موهبت های فراوانی که سراسر زندگی انسان را فراگرفته بسیار مؤثر است و موجب نشاط وشادمانی وسرزندگی می شوددر این صورت است که مفاسداخلاقی درجامعه کاهش مییابد .زیرابسیاری از گرفتاری های جوامع مختلف ومشکلات اخلاقی ناشی از بی ایمانی است.  

 

ا) از کتاب سیمای مؤمن در قران و حدیث  صفحه57-5

 

منابع:

-1نظریه های شخصیت مؤلفان روان شولتز ،سیدنی آلن شولتز ،مترجم یحیی سید محمدی،مؤسسه نشر هما ،چاپ اول

-2روان شناسی شخصیت (نظریه ها وفرایندها) ،تألیف آلن اوراس ،ترجمه سیاوش
جمالفر،ناشر نشر روان ،چاپ چهارم،پاییز 1382

-3سیمای مومن در قران وحدیث از ابوالفضل بهشتی ناشر :موسسه بوستان قم چاپ اولسال 1382

-4جوانان ومناسبات نسلی درایران،دکتر محمد علی محمدی،ناشر :پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی،چاپ اول،سال 1383

-5جوانی پررنج،دکتر ناصرالدین زمانی،پژوهشی درباره مسائل جوانان ایران،ناشر: مؤسسه مطبوعاتی عطایی

-6روانشنلسی کمال،الگوهای شخصیت سالم،دوشولتس،ترجمه: گیتی خوشدل،نشرنو

7- رشد شخصیت مؤلف:کارل گوستاو یونگمترجم:هایده تولایی،اول،نشرآینه                    

 نشر در سایت آفتاب